//
you're reading...
Φαγόπυρο, Φαγητό

Φαγόπυρο ή μαυροσίταρο (Ρώσικα: гречи́ха / γκρέτσκα)

Σκεφτόμουν να ξεκινήσω αυτό το άρθρο με τη φράση «Έχω μια φαγούρα για φαγόπυρο» αλλά μετά σκέφτηκα ότι θα το βρίσκουν αυτοί που ψάχνουν για θεραπεία φαγούρας στο Διαδίκτυο, οπότε, είπα ν’ αφήσω κατά μέρους το λογοπαίγνιο και να μπω κατευθείαν στο ψητό (ή μάλλον, στο βραστό).

Ετυμολογία

Η λέξη φαγόπυρο (αγγλιστί: buckwheat) προέρχεται από τις λέξεις fagus (ελληνικά «φηγός», μια ονομασία της οξυάς) και «πυρός» που σημαίνει σιτάρι.

Αναλυτικότερα από το Liddell, Scott, Jones Ancient Greek Lexicon (LSJ):

φηγός, Dor. φᾱγός Theoc.9.20, ἡ,
A = δρῦς ἀγρία, Valonia oak, Quercus Aegilops, Thphr.HP3.3.1, 3.8.2, etc.: freq. in Il.(not inOd.), Διὸς περικαλλέϊ φηγῷ Il.5.693; φηγῷ ἐφ’ ὑψηλῆ . . Διός 7.60; ἡ παλαιὰ φ., of the oak of Dodona, S.Tr.171, cf. Hes.Frr.134.7, 212 (but δρῦς S.Tr.1168).   II acorn of the same tree, Ar.Pax1137 (lyr.), Pl.R. 372c, Theoc. l.c., D.Chr.6.62. (Cf. Lat.fāgus ‘beech’, OE. bóc ‘beech’.)

πῡρός (in dialects also σπυρός (q. v.)), ὁ,
A wheat, Triticum vulgare, μελίφρονα, μελιηδέα πυρόν, Il.8.188, 10.569; κατὰ πυρὸν ἄλεσσαν ground it, Od.20.109; given to geese, 19.536: pl., with other grains, πυροί τε ζειαί τε ἰδ’ εὐρυφυὲς κρῖ λευκόν 4.604; πυροὶ καὶ κριθαί 9.110, 19.112, cf. Il.11.69, IG12.76.38, al.,Hdt.2.36, 4.33, Ar.V.1405, Pax 1145, Av.580, Th.6.22, D.19.145, Thphr.HP8.4.3, Dsc.2.85, etc.   2 a grain of wheat, ἐξ ἑνὸς πυροῦ εἷς πυθμήν Arist.GA728b35, cf. Plu.in Hes.84.   3 π. ἄγριος,= χελιδόνιον τὸ μικρόν, Dsc.2.181. (Cf. Lith. pūraĩ (pl.) ‘wheat’, and perh.πυρήν.)

Ταξινόμηση

Το φαγόπυρο είναι ένα ψευδοδημητριακό. Δηλαδή, μοιάζει με δημητριακό, αλλά δεν ανήκει στην οικογένεια των δημητριακών, τα λεγόμενα αγρωστώδη, αγρωστίδες ή ποοειδή. Για την ακρίβεια, θα λέγαμε ότι είναι κάτι μεταξύ ρυζιού (στον τρόπο που βράζεται και στη γεύση) και πυραμιδοειδούς φακής (στην εμφάνιση).

Παραγωγή

Οι χώρες με τη μεγαλύτερη παραγωγή (σε φθίνουσα σειρά) είναι η Ρωσία, Κίνα, Ουκρανία, Γαλλία, Πολωνία, Καζακστάν, ΗΠΑ, Βραζιλία, Ιαπωνία.

Ενδιαφέρον είναι το γεγονός ότι στα ρώσικα το αποκαλούν «γκρέτσκα» που σημαίνει «ελληνικό». Είναι ιδιαίτερα θρεπτικό καθώς περιέχει 18% πρωτεΐνες υψηλής βιολογικής αξίας καθώς και σίδηρο, ψευδάργυρο, σελήνιο, ρουτίνη και τανίνες. Θεωρείται εξαιρετική τροφή για όσους έχουν θέμα χοληστερίνης. Επίσης, δεν περιέχει γλουτένη και τρώγεται από όσους πάσχουν από κοιλιοκάκη.

Αγορά

Φαγόπυρο από τη Ρωσία

Δύο μάρκες φαγόπυρο από τη Ρωσία που πουλούνται στην Ελλάδα

Το μεγάλο πρόβλημα με το φαγόπυρο είναι ότι αν το πάρετε π.χ. από τους οικολόγους στην Πανεπιστημίου και το δοκιμάσετε το πιο πιθανό είναι να απογοητευτείτε: απλά δεν τρώγεται. Το εισάγουν από τη Γερμανία από μια εταιρεία ο οποία ο Θεός ξέρει από πού το αγοράζει. Το καλό φαγόπυρο θα βρείτε σχεδόν αποκλειστικά σε ρώσικα, πολωνικά ή άλλα έθνικ μίνι-μάρκετ της Αθήνας. Το ζητάτε ως «γκρέτσκα» (гречи́ха) και φυσικά αγοράζετε σποράκια φαγόπυρου (υπάρχει και ως νιφάδες, αλεύρι, ζυμαρικά, κτλ.)

Κατάλογος με ρώσικα μίνι μάρκετ / προμηθευτές που πουλάνε φαγόπυρο

  1. Άννα Μακαρίου, Σοφοκλέους 71, Καλλιθέα, 2109587055
  2. Παντοπωλείο Γκαρό, Κονδύλη 10, Γλυφάδα
  3. http://matrioshka.gr/
  4. Φαγόπυρο rapunzel (δεν έχει δοκιμαστεί και μοιάζει επικίνδυνα με το γερμανικής προέλευσης φαγόπυρο που υπάρχει στους οικολόγους στην Πανεπιστημίου)
  5. Μπαχάρ, Ευρυπίδου 31, Αθήνα. Ουκρανίας. Τιμή: 4 ευρώ το κιλό (τιμοληψία στις 18/2/2012).
  6. Αρκετά μαγαζιά στην Αριστογείτωνος, στην κεντρική λαχαναγορά (κοντά στο Μπαχάρ) με προέλευση συνήθως την Ουκρανία. Ένα από αυτά είναι Αριστογείτωνος 17, Πέτρος Τζανετάκης και Σια, Τηλ. 210-3212673 και το έχει στην καλύτερη τιμή που έχω βρει, 1,70 ευρώ το κιλό (τιμοληψία στις 18/2/2012).

Προσθέστε σε σχόλιο αν θέλετε διευθύνσεις από άλλα καταστήματα στα οποία βρήκατε φαγόπυρο καλής ποιότητας.

Παρασκευή

Πλένουμε καλά το φαγόπυρο σε μία σίτα. (Η αναλογία νερού/φαγόπυρου είναι δύο προς ένα. Δηλαδή, δύο μέρη νερού και ένα μέρος φαγόπυρο.) Βάζουμε το νερό να βράσει. Στη συνέχεια προσθέτουμε το πλυμένο φαγόπυρο και χαμηλώνουμε τη φωτιά σε επίπεδο χαμηλού βρασμού. Μπορούμε να βάλουμε αλάτι σε αυτή τη φάση αλλά προσωπικά προτιμώ να το βάζω στο τέλος (έτσι καλύπτουμε και όλα τα γούστα καθώς ο καθένας βάζει όσο θέλει). Βάζουμε το καπάκι σχεδόν να κλείνει την κατσαρόλα. Σε δέκα λεπτά κλείνουμε το μάτι, σκεπάζουμε τελείως το καπάκι και το αφήνουμε ακόμη για 10 ή περισσότερα λεπτά. Είναι έτοιμο. Μια παραλλαγή είναι να το συνδυάσετε με ρύζι (εγώ χρησιμοποιώ μπασμάτι αναποφλοίωτο) ή κινόα ή και τα δύο σε αναλογία 4 μέρη φαγόπυρο 1 μέρος ρύζι (καθώς το ρύζι διογκώνεται πολύ περισσότερο) ή 3 μέρη φαγόπυρο 1 μέρος κινόα και 1 μέρος ρύζι.

Προσοχή! Κάποια είδη ρυζιού, ιδίως τα αναποφλοίωτα, απαιτούν αρκετό περισσότερο χρόνο για να βράσουν σωστά. Σε αυτήν την περίπτωση πρέπει να γνωρίζετε τον χρόνο του ρυζιού και να το ρίξετε νωρίτερα για να βράσει 5-15 λεπτά παραπάνω από τα υπόλοιπα συστατικά ή να το βράσετε ξεχωριστά.

Μπορείτε να αντικαταστήσετε (εν μέρει ή εν όλω) το ρύζι με φαγόπυρο σε πολλά πιάτα, π.χ. στα γεμιστά.

Επίσης, μπορεί να προετοιμαστεί και για ομοφάγους αφήνοντάς το να μουλιάσει στο νερό αποβραδίς.

Σερβίρισμα

Σερβίρεται και τρώγεται κατά προτίμηση ζεστό. Εκτός από λάδι (στη Ρωσία φυσικά βάζουν βούτυρο), αλάτι και πιπέρι, μπορούμε να προσθέσουμε διάφορα για να του δώσουμε μια σπιρτάδα. Π.χ.:

  • Ψιλοκομμένο κρεμμύδι (ή φρέσκο κρεμμυδάκι)
  • Ψιλοκομμένο σκόρδο
  • Ψιλοκομμένο μαϊντανό
  • Ψιλοκομμένη καυτερή πιπεριά (φρέσκια)
  • Παπαρουνόσπορο

Θα έλεγα ότι από τότε που το δοκίμασα είναι από τα αγαπημένα μου φαγητά και βασικό στοιχείο της δίαιτάς μου. Σίγουρα στο Διαδίκτυο (αναζήτηση Γκουγκλ για φαγόπυρο) θα βρείτε πολλές άλλες ιδέες και συνταγές.

Δοκιμάστε επίσης

Αν σας αρέσει το φαγόπυρο και οι ιδιότητές του ίσως να δοκιμάζατε και τα:

  • Κινόα
  • Αμάρανθο
  • Πλιγούρι (π.χ. ταμπουλέ)
Advertisements

About greek-translation

Greek translator, poet and piano enthusiast.

Discussion

11 thoughts on “Φαγόπυρο ή μαυροσίταρο (Ρώσικα: гречи́ха / γκρέτσκα)

  1. Πολύ χρήσιμο και αναλυτικό άρθρο! Υπέροχο φαγητό, προτείνω σε όλους να το δοκιμάσουν.

    Posted by P.Ch. | October 17, 2011, 1:17 am
  2. Ισως η διαφορά στη γεύση του ρώσικου φαγόπυρου με το γερμανικό οφείλεται στο οτι το ρώσικο είναι ψημένο (γι αυτό και είναι πιο σκούρο το χρώμα του) ενώ το γερμανικό είναι ωμό. Να σημειώσω οτι το ωμό είναι πιο υγιεινό από το ψημένο – όπως άλλωστε συμβαίνει και με τους ξηρούς καρπούς. Το ωμό μπορει να ψηθεί για λίγη ώρα είτε σε τηγάνι χωρίς λάδι, είτε στο φούρνο.
    ΄Ναι, η νοστιμιά του είναι άπαιχτη!!! Δεν βρίσκω τέτοια γεύση σε καμιά άλλη τροφή.

    Κοίτα να δεις που ένα φαγόπυρο στάθηκε αφορμή για γνωριμία 🙂

    Posted by biobaxes | October 17, 2011, 9:41 am
    • Α μάλιστα, τώρα καταλαβαίνω τη διαφορά. Ωστόσο δεν περίμενα να υπάρχει τέτοια τεράστια διαφορά στη γεύση μεταξύ ωμού και ψημμένου. Ή μήπως είναι και θέμα ποιότητας; Μου φαίνεται όντος περίεργο σε μια ολόκληρη χώρα σαν τη Ρωσία να το διαθέτουν κατά κύριο λόγο ως ψημμένο.

      Posted by greek-translation | October 17, 2011, 10:15 am
  3. Εγώ έχω βρεί φαγόπυρο σε πολύ καλές τιμές

    Posted by George | November 11, 2012, 11:42 am
  4. Μπορείτε να βρείτε και ζυμαρικά και αλέυρι από φαγόπυρο που είναι χωρίς γλουτένη σε πολύ καλές τιμές 6972071836

    Σημειωτέον η γλουτένη είναι η μητέρα όλων των ασθενειών στο πεπτικό σύστημα

    Posted by George | November 11, 2012, 11:46 am
  5. Eδω στο μαγευτικο Μενιδι Αχαρνων …στα ρωσικα μινι μαρκετ εχουν φαγοπυρο ουκρανιας χυμα με 1.30 το κιλο, ουκρανιας συσκευασμενο με 1.60 τα 900γρ , Κινας συσκευασμενο με 1.10 τα 600γρ και Ρωσιας συσκευασμενο με 2.40 τα 900 γρ. Οσο πιο ακριβο τοσο πιο καλο…εννοω ειναι ποιο καθαρο και πιο μεγαλο. Μπορεις αφου το καθαρισεις απο τα μαυρακια και το ξεπλυνεις να το βαλεις σε ενα μπωλ απο το βραδυ και το πρωι ειναι ετοιμο να συνοδεψεις το γαλα η το γιαουρτι σου….η ακομα να το ριξεις στις σαλατες.

    Posted by Πετρος | May 30, 2013, 6:51 pm
  6. Το ουκρανικό φαγόπυρο μήπως περιέχει και λίγο ραδιενέργεια;

    Posted by Kostas Lekkas | October 12, 2013, 10:11 pm
  7. ΦΑΓΟΠΥΡΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟ σε νιφαδες και ολοκληρο μπορειτε να βρειτε και στο http://www.bachari.gr
    η ποιοτητα που εχουν ειναι απλα εξωπραγματικη….δεν εχω φαει καλύτερο

    Posted by rania | February 13, 2014, 9:40 pm
  8. Με τον ίδιο τρόπο την πάτησα κι εγώ, δοκίμασα πρώτα το λεγόμενο kasha ή roasted της Dimfil ( ΒΙΟΦΑΡΜΑ ) που έχουν τα ΑΒ, με αποτέλεσμα όταν πήρα το Βιοαγρός που είναι ωμό να μην μπορώ με τίποτα να συνηθίσω τη γεύση του. Με το πρώτο έπαθα εξάρτηση, το δεύτερο το τρώω με το ζόρι. Ρώσικο ή ουκρανικό δεν έχω καταφέρει να βρω και ζω στη νησιωτική Ελλάδα, με αποτέλεσμα τα ρώσικα μάρκετς να μην εξυπηρετούν ή στην περίπτωση ορισμένων άλλων να ζητάνε εξωφρενικά ποσά για το κούριερ.

    Posted by Aris | July 3, 2017, 6:10 pm
  9. Το ωμό είναι απείρως πιο υγιεινό (π.χ. πολύ μεγαλύτερο το ποσοστό ρουτίνης).

    Posted by greek-translation | July 3, 2017, 6:18 pm

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Categories

Pages

%d bloggers like this: